Wat doet de Kiesraad?

Wie is de Kiesraad?

De Kiesraad zit in Den Haag (artikel A 2 van de Kieswet). Hij bestaat uit een voorzitter en zes andere leden. Daarnaast zijn er twee buitengewone leden. Zij helpen alleen bij het vaststellen van uitslagen (artikel A 5).

De leden worden benoemd om hun kennis van kiesrecht en verkiezingen. Een bureau met medewerkers ondersteunt hen (artikel A 8).

Sinds 2018 heeft de Kiesraad een eigen begroting. Hij is zelf verantwoordelijk voor hoe hij dat geld uitgeeft. Volgens de Kiesraad is die onafhankelijkheid nodig voor zijn werk.

De taken van de Kiesraad

De Kieswet noemt de taken in artikel A 3:

• Uitslag vaststellen. Bij de Tweede Kamer is de Kiesraad het centraal stembureau (artikel E 16). Dat is hij ook bij de Eerste Kamer en het Europees Parlement.
• Advies geven. De Kiesraad adviseert de regering en de Tweede en Eerste Kamer over verkiezingen.
• Software leveren. Gemeenten tellen de uitslagen op met software van de Kiesraad. Die software werkt niet op een computer met internet.
• Helpen bij de uitvoering. De Kiesraad helpt gemeenten en stembureaus om verkiezingen goed uit te voeren.
• Uitslagen bewaren. De Kiesraad verzamelt alle uitslagen en zet ze openbaar online.

Wat de Kiesraad sinds 2026 mag

Op 1 januari 2026 kreeg de Kiesraad meer taken. Hij mag nu instructies schrijven voor stembureaus (artikel A 11).

Gaat er in een stembureau iets mis dat de uitslag in gevaar kan brengen? En helpt overleg niet? Dan mag de Kiesraad het stembureau een opdracht geven: een procesaanwijzing (artikel A 12). Zo’n opdracht gaat nooit over de uitkomst van een telling.

Na de verkiezing schrijft de Kiesraad op welke fouten hij zag. Dat verslag stuurt hij naar de volksvertegenwoordiging waarvoor de verkiezing was. Ook zet hij het online (artikel A 13).

Bij de Provinciale Staten

Op 17 maart 2027 kies je de Provinciale Staten en het bestuur van je waterschap. Dan is de Kiesraad niet het centraal stembureau. Elke provincie heeft een eigen centraal stembureau. De voorzitter is de burgemeester van de gemeente waar de Staten vergaderen (artikel E 17).

De Kiesraad helpt dan wel de gemeenten. Ook zet hij de uitslagen van alle provincies in zijn databank.

Of een verkiezing goed verliep, beslist uiteindelijk de volksvertegenwoordiging zelf. Lees daarover meer op Wat gebeurt er als er iets misgaat bij een stembureau?

Een voorbeeld

Op 7 november 2025 stelde de Kiesraad de uitslag van de Tweede Kamerverkiezing vast. Dat gebeurde in een openbare zitting. Aan de verkiezing deden 27 partijen mee. Er kregen 15 partijen een of meer zetels.

Tijdens de zitting maakte een aanwezige bezwaar tegen de manier van rekenen voor restzetels. Volgens de Kiesraad kiest de wetgever die rekenmethode: de regering en het parlement. De Kiesraad voert die keuze uit. Bezwaar en antwoord staan in het proces-verbaal.

Wat betekent dit voor beloftes?

De Kiesraad zegt niets over partijen of hun programma’s. Bij de Tweede Kamer stelt hij alleen vast hoeveel zetels elke partij krijgt. Daarna zoeken partijen samen een meerderheid. Welke coalitie mogelijk is, bepaalt mee welke beloftes een kans maken.